در سالهای اخیر بخش بزرگی از واردات دارویی کشور محدود به تامینکننده های غربی بوده است؛ وضعیتی که بواسطه شرایط موجود، ممکن است باعث اختلال در زنجیرهی دارویی کشور شود.
به گزارش خبرنگار مهر، نگاهی به آمار واردات داروی کشور، یک واقعیت خودنمایی میکند: از یک میلیارد دلار واردات سالانه، بیش از ۷۴۰ میلیون دلار به کشورهای غربی اختصاص دارد. این زنجیره تأمین شکننده، نظام سلامت ایران را در برابر تنشهای سیاسی، محدودیتهای حملونقل هوایی و تحریمهای بانکی به شدت آسیبپذیر ساخته است. تجربه اختلال در تأمین دارو همزمان با عملیات وعده صادق و توقف کامل مسیرهای اروپایی در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، زنگ خطری جدی برای مسئولان کشور به صدا درآورده است.
فلاح، عضو کمیسیون بهداشت مجلس، نیز در این باره معتقد است:«وابستگی بخشی از سبد واردات دارویی به غرب، تهدیدی بالقوه و خطرناک است. تجارب تلخ نشان داده امنیت دارویی نباید به غرب گره بخورد. وزارت بهداشت باید سریعا منابع تامین دارو را به سمت کشورهای همسو تغییر دهد؛ این ضرورتی حیاتی برای سلامت مردم است که نباید به تاخیر بیافتد.»
در این میان، یک راهبرد هوشمندانه در گزارشهای کارشناسی مطرح شده است: تنوعبخشی به مبادی تأمین دارو با تمرکز ویژه و راهبردی بر همکاری با چین. کارشناسان معتقدند صنعت داروسازی چین نهتنها از نظر کمّی، بلکه از نظر کیفی نیز ظرفیت پاسخگویی به نیازهای ایران را دارد.
ظرفیت کمّی و کیفی صنعت داروی چین؛ در سطح جهانی
آمارها نشان میدهد بیش از ۱۶۰۰ واحد تولید دارو در بازار ۱۱۵ میلیارد دلاری چین فعال هستند. صادرات ۱۲ میلیارد دلاری این کشور در سال ۲۰۲۴ که نیمی از آن به مقصد اروپا و آمریکا بوده، گواه روشنی بر انطباق تولیدات چین با بالاترین استانداردهای بینالمللی است. در مقابل، بازار ۵.۵ میلیارد دلاری ایران با نیاز وارداتی سالانه یک میلیارد دلار، بهراحتی توسط این غول داروسازی قابل تأمین است.
مزیت راهبردی چین تنها به تأمین دارو خلاصه نمیشود. تنوع گسترده سبد تولید داروهای پیچیده و مواد اولیه دارویی در این کشور، بستر مناسبی برای انتقال فناوری و داخلیسازی فراهم کرده است. تولید مشترک و جذب دانش فنی از مسیرهایی است که میتواند وابستگی ایران را در میانمدت به حداقل برساند.
یکی از مهمترین نقاط قوت همکاری با چین، تنوع مسیرهای حملونقل است. در شرایطی که مسیر هوایی اروپا به شدت تحت تأثیر تنشهای سیاسی و جنگی دچار اختلال میشود، چین با برخورداری از مسیرهای هوایی پایدار و همچنین کریدورهای زمینی و ریلی، امنیت تأمین دارو را تضمین میکند. تجربه ثابت کرده حتی در اوج جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، پروازهای چین به ایران ادامه داشته است.
رفع چالشهای ارزی در تامین دارو از چین
علاوه بر این، تعاملات تجاری گسترده ایران و چین، بهویژه در حوزه فروش نفت، بستر مناسبی برای استفاده از سازوکارهای جایگزین مالی مانند تهاتر، تسویه یوآنی و پیمانهای دوجانبه فراهم آورده است. این امر میتواند مشکل دیرینه تأمین ارز برای واردات دارو از اروپا را که همواره با تحریمهای بانکی همراه بوده، حل کند.
کارشناسان تأکید میکنند که تمرکز راهبردی بر همکاری دارویی با چین، ضمن تأمین پایدار نیازهای فوری بیماران در کوتاهمدت، زمینهساز امنیت پایدار زنجیره تأمین دارو در بلندمدت خواهد بود. صنعت داروسازی چین با ظرفیت بالای تولید، انطباق کیفی با استانداردهای جهانی و توانایی انتقال فناوری، گزینهای راهبردی برای تبدیل تهدید تحریم به فرصتی برای استحکام بخشی به نظام سلامت ایران محسوب میشود.
