جهش اخیر قیمت نفت معادلات بازار انرژی را بههم زده و نشانههایی از فشار تورمی در آمریکا و محدودیتهای سوختی در اروپا دیده میشود.
به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از خبرآنلاین،پس از آنکه نیروی دریایی آمریکا یک نفتکش ایرانی را توقیف کرد و نگرانیها درباره احتمال بازگشت تنشهای نظامی دوباره اوج گرفت، بازار جهانی نفت در شروع هفته با شوکی صعودی مواجه شد. در معاملات روز دوشنبه، بهای نفت برنت بیش از ۵ درصد افزایش یافت و به محدوده ۹۵ دلار رسید. همزمان، نفت وست تگزاس اینترمدییت نیز نزدیک به ۶ درصد رشد کرد و در کانال ۸۸ دلار قرار گرفت. این صعود قابلتوجه در حالی رخ داد که تنها چند روز پیش و در پی اعلام باز بودن تنگه هرمز، قیمتها با افت محسوسی روبهرو شده بودند.
در همین رابطه، محمود خاقانی، کارشناس انرژی با تشریح ابعاد جهش اخیر قیمت نفت، تأکید کرد: انرژی در اقتصاد جهانی یک مؤلفه تعیینکننده است و افزایش قیمت آن، مستقیماً به تورم در بخشهای مختلف اقتصادی منتقل میشود.
به گفته وی، در شرایط فعلی نخستین اثر افزایش قیمت نفت در اقتصاد آمریکا، در شاخص تورم نمایان شده و همین موضوع معادلات سیاستگذاری پولی را برهم زده است.
وی با اشاره به افزایش قیمت بنزین در آمریکا گفت: در حال حاضر میانگین قیمت هر گالن بنزین به بیش از ۴ دلار رسیده و در برخی ایالتها از جمله کالیفرنیا حتی از ۶ دلار عبور کرده است. این افزایش باعث شده روند نزولی تورم متوقف شود و نرخ تورم به حدود ۳.۳ درصد برسد.
خاقانی تصریح کرد: در چنین شرایطی، فدرال رزرو عملاً قادر به کاهش نرخ بهره نیست، زیرا افزایش قیمت انرژی هزینه تولید را بالا برده و فشار تورمی را تشدید کرده است.
این کارشناس انرژی با اشاره به تنش میان دولت آمریکا و بانک مرکزی افزود: فشارهای سیاسی برای کاهش نرخ بهره افزایش یافته، اما ساختار مستقل فدرال رزرو مانع از اجرای این خواسته شده است.
وی تأکید کرد: حتی بحث برکناری رئیس بانک مرکزی نیز مطرح شده و این موضوع به یک ریسک جدی برای بازارهای مالی تبدیل شده است، چرا که هرگونه مداخله سیاسی میتواند به بیثباتی شدید و سقوط بازارهای سهام منجر شود.
خاقانی در ادامه با تأکید بر نقش تحولات ژئوپلیتیک در جهش قیمت نفت اظهار داشت: اختلال در تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین شریانهای انتقال انرژی جهان، عرضه نفت را با محدودیت مواجه کرده و نوسانات شدیدی در بازار ایجاد کرده است.
وی افزود: این وضعیت تنها محدود به آمریکا نیست و کل اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.
وی با اشاره به ماندگاری این شوک قیمتی گفت: حتی در صورت کاهش تنشها، انتظار نمیرود قیمت سوخت بهسرعت کاهش یابد و احتمال دارد قیمت بنزین در آمریکا تا سال آینده نیز زیر ۴ دلار تثبیت نشود. این موضوع نشان میدهد که اثرات شوک انرژی کوتاهمدت نخواهد بود.
این تحلیلگر انرژی در بخش مهمی از سخنان خود به سناریوهای پیشرو اشاره کرد و هشدار داد: در صورت تشدید درگیریها در منطقه خلیج فارس و هدف قرار گرفتن زیرساختهای حیاتی انرژی، بازار نفت میتواند با یک شوک بیسابقه مواجه شود.
خاقانی تصریح کرد: در چنین شرایطی، حتی سناریوی افزایش قیمت نفت به محدوده ۲۰۰ تا ۳۰۰ دلار نیز دور از ذهن نیست؛ سناریویی که میتواند اقتصاد جهانی را وارد یک بحران عمیق کند.
وی ادامه داد: در صورت وقوع چنین سناریویی، هزینه حملونقل، تولید و زنجیره تأمین جهانی بهشدت افزایش خواهد یافت و بسیاری از کشورها با رکود اقتصادی مواجه خواهند شد.
به گفته خاقانی، صندوق بینالمللی پول نیز تحت تأثیر این شرایط، پیشبینی رشد اقتصاد جهانی را از ۳.۳ درصد به حدود ۳.۱ درصد کاهش داده است.
خاقانی در ادامه به بحران در بخش حملونقل جهانی، بهویژه در اروپا، اشاره کرد و گفت: بخش قابل توجهی از سوخت مورد نیاز اروپا، بهخصوص در حوزه حملونقل و سوخت هواپیما، وابسته به مسیرهای انرژی خلیج فارس است؛ بهطوریکه حدود ۶۲ درصد سوخت برخی بخشهای حملونقل اروپا از این مسیر تأمین میشود.
وی تأکید کرد: اختلال در این مسیرها باعث شده قیمت بلیت هواپیما تا حدود ۳۰ درصد افزایش یابد و حتی هشدارهایی درباره اتمام ذخایر سوخت هواپیما در اروپا طی چند هفته آینده مطرح شود.
وی افزود: در چنین شرایطی، برخی کشورهای اروپایی به سمت جیرهبندی سوخت و کاهش پروازهای داخلی حرکت کردهاند و حتی پیشنهاد شده سفرهای کوتاه با قطار جایگزین پرواز شود. این تحولات بیانگر عمق بحران در بازار انرژی جهانی است.
این کارشناس انرژی با اشاره به وضعیت آمریکا در برابر شوکهای نفتی گفت: اگرچه آمریکا با توسعه نفت شیل تلاش کرده وابستگی خود را کاهش دهد، اما همچنان از افزایش قیمت جهانی انرژی آسیب میبیند.
به گفته وی، این افزایش بیش از هر چیز به مصرفکنندگان آمریکایی فشار وارد کرده و قدرت خرید آنها را کاهش میدهد.
خاقانی در عین حال به یک تناقض مهم اشاره کرد و گفت: در حالی که مصرفکنندگان متضرر میشوند، شرکتهای بزرگ نفتی از این وضعیت سود میبرند و ارزش سهام آنها افزایش مییابد.
وی افزود: همین مسئله باعث شده دولتهای اروپایی برای کنترل فشار اجتماعی، به سمت پرداخت یارانه انرژی و افزایش مالیات بر سود شرکتهای نفتی حرکت کنند.
وی در ادامه با اشاره به نقش جنگ روانی در بازار انرژی اظهار داشت: بازارهای جهانی تنها تحت تأثیر عوامل اقتصادی نیستند، بلکه اظهارنظرهای سیاسی و رسانهای نیز نقش مهمی در شکلدهی به انتظارات دارند.
خاقانی تأکید کرد: برخی مواضع غیرکارشناسی میتواند در سطح بینالمللی علیه کشورها مورد استفاده قرار گیرد و حتی بهانهای برای تشدید فشارهای سیاسی و اقتصادی فراهم کند.
این تحلیلگر انرژی در بخش دیگری از سخنان خود به تحولات کلان اقتصاد جهانی اشاره کرد و گفت: کشورهایی مانند چین و روسیه با پیشبینی چنین شرایطی، از سالها قبل بهدنبال تقویت ذخایر استراتژیک انرژی و کاهش وابستگی به دلار بودهاند.
به گفته وی، این کشورها با ایجاد سازوکارهای جدید در تجارت انرژی، تلاش کردهاند تابآوری خود را در برابر شوکهای احتمالی افزایش دهند.
خاقانی همچنین با اشاره به اهمیت مدیریت هوشمندانه شرایط فعلی گفت: اگر کشورها بتوانند در چارچوب قواعد بینالمللی عمل کنند، امکان کنترل بحران وجود دارد، اما در غیر این صورت، ادامه تنشها میتواند پیامدهای بسیار سنگینی برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد.
وی در پایان با جمعبندی تأکید کرد: اقتصاد جهان در شرایطی قرار گرفته که بهشدت تحت تأثیر تحولات سیاسی و امنیتی است و افزایش قیمت نفت به یکی از عوامل اصلی بیثباتی اقتصادی تبدیل شده است.
خاقانی هشدار داد: در صورت تداوم این روند، جهان ممکن است با یکی از شدیدترین شوکهای اقتصادی دهههای اخیر مواجه شود؛ شوکی که از بازار انرژی آغاز شده، اما میتواند تمام ارکان اقتصاد جهانی را دربر بگیرد.
